NIEUWSBRIEF

DOOR LARA BAKEMA

BEST WEL TREURIG

Nederlandse journalisten zijn bijna altijd alcoholistische, shag rokende mannen met lelijke truien die te veel betaald krijgen voor de grafartikelen die ze dagelijks op de automatische piloot opstellen uit informatie die ze op het internet vinden. Lame. We hebben honderd keer meer respect voor de guerrillajournalisten in Birma die het onderwerp vormen van de documentaire Burma VJ: Reportings from a closed country. Daarin zie je hoe jonge journalisten al jarenlang de censuur van het dictatoriale Birmese regime ontduiken en echte ouderwetse journalistiek bedrijven. Ze riskeren letterlijk hun leven om verslag te doen van het schaamteloze geweld en de misbruik die de dictatuur afdwingt, en om de wereld te laten zien hoe het is om in doodsangst te leven. Want de kans is groot dat jij en je luie, aan je bank vastgeroeste reet geen idee hebben hoe dat is. Tekst, beeld en video smokkelen ze via internet het land uit naar Noorwegen, vanwaar het verder de wereld over wordt geholpen. De foto boven dit artikel is een van die beelden.

We spraken VJ Joshua (niet zijn echte naam natuurlijk), een van de dappere Birmese reporterboys. Joshua zat op dat moment in Thailand, want in Birma is hij zijn leven niet meer zeker.

Vice: Hoi Joshua, hoe gaat het?

Joshua: Goed, dankjewel. Ik ben net klaar met mijn werk.

Mag ik vragen waar je mee bezig was?

Oh, ik was gewoon wat e-mailtjes aan het beantwoorden. Telefoontjes plegen. Daar blijft het een beetje bij als ik niet in Birma zit.

Jouw werk is niet bepaald alledaags. Hoe zou je het omschrijven?

In Birma kennen we eigenlijk niet zoiets als eerlijke verslaggeving, dus probeer ik de mensen te informeren met mijn camera. Wat ik film wordt uitgezonden op het internet en op televisie, via Noorwegen. Daar is de DVB (Democratic Voice of Burma) gevestigd, het enige netwerk dat laat zien wat er werkelijk gaande is in Birma. Dus dat is ongeveer wat ik doe. Ik probeer gewoon het beste eruit te halen. Waar het om gaat is dat ik de waarheid vertel; dat is het belangrijkste.

Waarom noem je jezelf een Burma VJ? VJ klinkt alsof je beelden van lavalampen en dansende legomannetjes met elkaar mixt terwijl iemand gladde electrohouse draait.

Omdat ik mezelf geen traditionele journalist wil noemen. Ik ben eigenlijk alleen maar in de weer met filmen, editen en het verspreiden van mijn materiaal via internet.

Hoe kwam je op het idee om illegaal te gaan filmen in Myanmar en die beelden te verspreiden over de hele wereld? Was het een speciale gebeurtenis die je daartoe heeft aangezet? Wat wil je aan ons laten zien?

Voordat ik bij de DVB kwam werkte ik voor het krantje van de Birmese overheid. Dat was ook eigenlijk mijn ambitie: om een journalist te zijn die voor een krant schrijft. Maar terwijl ik daar werkte kwam ik erachter dat ik eigenlijk gewoon door de regering werd gebruikt om de mensen een waas voor de ogen te houden. Toen ik tot die conclusie was gekomen wilde ik natuurlijk niet meer voor hen werken. Ik solliciteerde bij een andere krant, de enige andere krant die gedoogd wordt in Birma: een krant die gedreven wordt door een bedrijf. De regering spekt hun winst en het bedrijf maakt de krant, zodat de regering weer kan zeggen: “Kijk wereld, we hebben een kanaal voor onafhankelijke verslaggeving”. Maar het is allemaal propaganda.

Eerder dit jaar was er een grote brand in Rangoon, de hoofdstad van Birma. De regering deed helemaal niets. Brandweermannen waren er wel, maar ze stonden daar maar gewoon, te wachten op hun bevelen. Een hele wijk brandde plat. Naderhand interviewde ik de slachtoffers en buurtbewoners. Zij vertelden mij dat de regering de brand had gesticht, om de mensen die in die buurt woonden te verdrijven. Ik en de anderen van de DVB wilden hun verhalen publiceren, maar de krant niet. Ik ging daar natuurlijk niet mee akkoord, dus werd ik ontslagen.

Ik ging door met zoeken naar een baan waar ik de werkelijke standpunten van het volk kon publiceren. Ik kwam in contact met de DVB, en ging voor hen werken.

Hoeveel mensen zoals jij zijn er eigenlijk in Birma?

Voor zover ik weet doen er ongeveer vijftig mensen mee, maar ik ken ze niet allemaal persoonlijk. En dat is eigenlijk puur uit veiligheidsoverwegingen. Mocht ik opgepakt worden, dan is het beter dat ik niet iedereen ken. Want ze zouden me martelen tot ik al mijn collega’s heb verraden.

Ik kan me voorstellen dat je zo anoniem mogelijk over de straten sluipt. Maar weten mensen in Birma wel wie je bent en wat je doet?

Nee. Maar ook al weten ze niet wie we zijn, een heleboel van hen kijken naar DVB. En daar komen een hoop goede reacties op. De mensen kunnen zien wat er in hun land gebeurt en praten erover. Vaak gaat het ook over zaken die bij hen op de straathoek gebeurd zijn. Dat ze eindelijk de toegang hebben tot die informatie maakt ze blij, en dat maakt mij weer trots.

Zelfs mijn familie weet niet precies wat ik doe. Ik vertel ze alleen heel globaal over mijn werk; de details krijgen ze niet te horen. Ik vertel ze wel dat ik iets geheims doe, zodat ze wel weten hoe ze moeten reageren als de politie naar mij komt vragen.

Wat is het meest angstige moment dat je hebt meegemaakt tijdens het filmen?

Op een gegeven moment zie je in de documentaire hoe ik opgepakt word terwijl ik aan het filmen ben. Ik word in een truck gegooid en later ondervraagd op het politiebureau. Maar dat was niet het engste. Waar ik echt de rillingen van kreeg was het feit dat ze me na een tijdje gewoon lieten gaan. Ze namen mijn camera in, maar lieten mij gaan. Ik begreep absoluut niet waarom en kreeg het gevoel dat ze mij overal volgden om te zien met wie ik werkte. Gelukkig is er nooit echt iets gebeurd daarna, maar het was een van de naarste periodes uit mijn leven.

Wat doe je als je te bang bent om te werken?

Dan ga ik een boek lezen. Of ik praat erover met mijn collega’s. Maar als ik echt heel bang en onzeker ben, dan ga ik naar het platteland of naar mijn geboortedorp. Het is daar vrijer. En ook daar kan ik een VJ-verhaal maken, over agrariërs in Birma. Of over toerisme. Het geeft me rust als ik doe wat ik het liefste doe, namelijk schrijven, maar dan wel over een lichter onderwerp.

Ben je nu Birma’s Most Wanted?

Ik ben niet Birma’s Most Wanted maar ik sta serieus wel op de lijst. Dat weet ik omdat iedere keer als iemand van de DVB wordt opgepakt ze informatie los proberen te krijgen over mij.

Zijn er veel van jullie gepakt? Wat gebeurt er met hen?

Ze worden opgesloten en nooit meer vrijgelaten. Er zijn maar twee gevallen waarbij ze mensen hebben laten gaan, en een ervan was ikzelf. Anderen zitten nog steeds vast. We weten niet precies hoe het met ze gaat, omdat we ze niet mogen bezoeken. We horen alleen soms dingen via via. Dat ze worden gemarteld bijvoorbeeld. Ik hoorde dat een van mijn collega’s rondloopt met een gebroken neus die maar niet heelt, en een ander is verlamd geraakt nadat hij volledig in elkaar is geslagen. Ze overleven het nauwelijks. De mensen in de media worden door de regering het meest gehaat van allemaal. Ze worden slechter behandeld dan andere gevangenen. De andere gevangenen weten niet wie die mensen zijn die zwaarder worden gemarteld dan zij.

Man... worden deze journalisten vervangen door anderen om het werk voort te zetten?

Onze missie is bijna onmogelijk. Maar ik ben nog steeds verbaasd over de hoeveelheid jonge mensen die graag met ons willen werken. Ze zien wat we kunnen bereiken. Met name de jongeren—en zij zijn ook beter opgeleid en bekwamer dan ooit tevoren. We selecteren ze ook echt; we willen alleen de besten, zodat we ze niet hoeven te leren hoe te communiceren via internet enzo. En we zijn sterker dan ooit.

Wat maakt dat je blijft doorgaan?

De trots die ik haal uit het journalist-zijn en het vertellen van de waarheid. Zolang ik gelukkig ben met mijn camera blijf ik dit doen.

Is er tot slot nog iets wat je de wereld wilt vertellen?

Ja, ik wil dat de mensen weten dat we meer power hebben dan ooit. Ik zie nu in hoeveel we kunnen bereiken. Voorheen raakte ik altijd gefrustreerd omdat ik het resultaat van mijn werk nooit kon zien. Maar nu dus wel. Ik zal door blijven gaan, ook al is internationale steun van cruciaal belang. Als ik met mensen van buiten Myanmar praat raak ik gemotiveerd. Dan realiseer ik me dat wat we doen echt nuttig is. Dat zullen we in de toekomst ook zijn, zoals tijdens de volgende verkiezingen. Dan zal Birma ons zeker nodig hebben.

Het enige waar ik me zorgen over maak is de angst van de jonge mensen in Birma. Ze denken dat alles wat ze doen ze in de gevangenis zal doen belanden. Maar ik hoop dat ik ze wat kan leren over wat goed is en wat slecht. Ik blijf positief denken en ik zal ze deel uit laten maken van onze vreedzame strijd.

< VORIGE

MEER UIT DIT NUMMER

VOLGENDE >

POST A COMMENT [SIGN IN] Hi, in case you haven't heard, you can now sign up to become a "member" of Viceland.com, which entitles you to all sorts of amazing benefits like pictures and a nickname. Click here to make your own profile. You can still comment if you don't, but you gotta do it all 'nonymously.

Name:
Comment: