|
|
DOS & DON'TS
 GERELATEERDE ARTIKELEN
|
||||||||||||||||||||||||||||
OOG IN OOG MET DE ITALIAANSE MAFFIA - DEEL 1Een Gesprek Met Roberto Saviano
INTERVIEW DOOR TIM SMALL
PORTRET DOOR LELE SAVERI  Roberto Saviano is de 29-jarige auteur van Gomorra, de internationale bestseller die in een mix van narratieve journalistiek en onderzoeksjournalistiek de werking van de machtigste en minst bekende der Italiaanse Maffia’s blootlegt: de Camorra van Napels. In de afgelopen dertig jaar is de Camorra uitgegroeid tot een alles doordringend, onstuitbaar netwerk van geslepen moordenaars, handlangers en zakenmannen. Hun gezamenlijke operaties zijn bovendien goed voor een kleine tien procent van het Italiaanse BNP. Het boek is een krachtige aanklacht tegen het ‘Systeem’ (zoals het door zijn leden wordt genoemd) en een schokkende beschrijving van de kracht en de brutaliteit van de misdaadsyndicaten in Zuid-Italië. Saviano’s succes en de manier waarop hij openlijk de leden en activiteiten van de Camorra bij naam noemt hebben hem een onmiskenbaar doelwit gemaakt. Hij leeft nu al ongeveer drie jaar met een 24-uursbegeleiding van drie politieagenten die hem geen seconde uit het oog verliezen. Onlangs, tijdens de ‘Spartacusrechtzaak’, de grootste antimaffiazaak ooit, las de advocaat van de verdediging een brief van zestig pagina’s voor die werd samengesteld door de verdachten waarin ze Saviano, de openbare aanklager en een plaatselijke journalist openlijk beschuldigden het gerecht te willen beïnvloeden. Saviano zelf noemde de brief een “oproep te wapen… een verklaring die verkondigt dat, indien ze zouden beschuldigd worden, we allemaal aansprakelijk gehouden moeten worden.” Als antwoord op deze verklaring verscheen de ondergedoken Saviano zelfs op nationale televisie om nogmaals de Camorra te beschuldigen. De dag nadat hij op tv iedere Italiaanse huiskamer was binnengedrongen, ontmoetten we hem voor een interview. Toen we daarvoor de lobby van een grimmig hotel in Milaan binnenliepen, schrokken we op van een man van middelbare leeftijd die plots naast ons opdook. “Zijn jullie hier voor Saviano?” fluisterde hij nauwelijks verstaanbaar. We werden naar een kelder gebracht waar ze onze tassen controleerden. Uiteindelijk kwam Saviano zelf binnen. We gingen zitten, dronken een glas water en praatten een paar uur over de macht van de maffia, zijn boek en zijn leven. Vice: Als je de Camorra moest uitleggen aan iemand die er absoluut niets van afweet, wat zou je dan vertellen? Roberto Saviano: De Camorra is een criminele en zakelijke economische organisatie in Campanië, de streek rond Napels. Ik wil het zakelijke aspect van deze organisatie benadrukken want de Italiaanse georganiseerde misdaad wordt vaak romantisch opgevat, met verhalen over bandieten op de vlucht en erecodes. In werkelijkheid zijn het misdaadkartels die zaken doen in alle economische sectoren, vooral de legale—zoals textiel, transport, toerisme, de bouwsector, afvalverwerking. Cocaïne, heroïne en afpersing komen pas op de tweede plaats. De Camorra is ook één van de minst bestudeerde misdaadkartels, zelfs al is het de Italiaanse maffia met het grootste aantal leden en de meeste moorden op haar naam. Samen met de Calabrische ’Ndrangheta, een andere weinig zichtbare maffia, is de Camorra waarschijnlijk de criminele nummer één in Europa. Hoe machtig is de Camorra eigenlijk? De netto omzet van de drie Italiaanse maffia’s—de Camorra in Campanië, de ’Ndrangheta in Calabrië en de Cosa Nostra in Sicilië—bedraagt rond de 150 miljard euro per jaar. En dat is alleen al uit directe activiteiten. Als je er alle andere aspecten bijneemt kom je jaarlijks aan zo’n 515 miljard. Neem nu dat bedrag van 150 miljard. De FIAT groep, de grootste industriële groep in Italië, heeft een omzet van ongeveer 50 miljard per jaar. Met andere woorden, de maffia is de grootste economie van Italië en één van de grootste in Europa. Als je, wat geweldpleging betreft, het aantal doden in Italië dat direct met de maffia verbonden is van de afgelopen 30 jaar bij elkaar optelt, en dat alleen in de streek van Sicilië, Campanië en Calabrië, kom je ruw gezien aan 10.000. Dat is meer dan het aantal doden in Gaza tijdens de laatste intifada. Het is een echte oorlog. In je boek slaag je er wonderwel in om de internationale dimensie van de Camorra aan het licht te brengen. Maar de maffia wordt nog steeds gezien als iets zuiver Italiaans. Hoe zit dat? Dat is voor Italianen in het buitenland het ergerlijkste stereotiep—het feit dat we automatisch verbonden worden met de maffia. Dat is natuurlijk idioot. Maar het klopt dat het criminele aspect van deze organisaties ontstond in Zuid-Italië. Daar rapen ze het basiskapitaal bij elkaar, organiseren ze hun eventuele schuilplaatsen en krijgen hun hiërarchieën vaste vorm. Maar het is niet de plaats waar ze hun geld verdienen. Dat zou onmogelijk zijn. Hoe kun je zoveel geld verdienen in een arme streek, met veertig procent werkloosheid? Ze gebruiken het zuiden als een goudmijn. Ze bouwen er hun rijk uit met EU-fondsen die frauduleus verkregen worden; ze gebruiken de steek als een opslagplaats voor enorme hoeveelheden drugs—het merendeel van de coke die van Latijns Amerika of Afrika naar Europa komt, stopt in Zuid-Italië. Die vertrekt van daar naar Milaan, Rome, Parijs, Londen, Marseille en Bonn. De mogelijkheid om Zuid-Italië als lanceerbasis te gebruiken is één van hun grootste krachten. Bereiken ze ook Amerika? Italiaans-Amerikaanse maffiafamilies zijn eigenlijk heel zwak. Zelfs als de Italiaanse families dit aspect willen onderhouden, zijn het vandaag de Italianen zélf die naar Amerika gaan om te investeren, vaak met de Albanese of Nigeriaanse maffia’s als tussenschakel—degene die structureel het meeste lijken op de Italiaanse. Dat is het grappige aan de hele zaak: de Italiaanse maffia heeft een sterke internationale aantrekkingskracht. Het grootste deel van de maffia in de wereld, behalve misschien de Russische of de Chinese, zijn erdoor geïnspireerd. Over die internationale aantrekkingskracht gesproken, kan je me vertellen wat er onlangs in Helsinki is gebeurd? Ik ben daar naar een grote boekhandel gegaan om mijn boek te signeren, en het zat er bomvol. Maar mijn boek was pas de dag ervoor verschenen, dus ik wist dat al die mensen daar niet zaten voor mij. Ik vroeg het aan mijn uitgever en die verzekerde mij dat het wel degelijk mijn publiek was. En toen ontdekte ik waarom. Toen ik aangekondigd werd, zei de gastheer: “Hier is Roberto Soprano!” Ik dacht dat hij een grapje maakte maar hij was gewoon in de war. The Sopranos was een enorm succes in Scandinavië, en al die mensen dachten dat ik de auteur was van wat volgens de Washington Post het boek was over “the real, mean Sopranos”. Weet je, het personage Tony Soprano komt oorspronkelijk uit Campanië. Verschillen de drie maffia’s veel van elkaar? Cosa Nostra, de Siciliaanse maffia, is de bekendste vanwege alle films en hun moorden op belangrijke openbare figuren, zoals rechter Falcone. De ’Ndrangheta is een heel machtige organisatie maar niemand weet er veel over omdat ze gebaseerd is op bloedbanden. Je kan geen lid worden als je geen familie bent. Ze zijn ook met heel weinig en ze hebben niet veel informanten. En de Camorra? De Camorra, daarentegen, is heel poreus. Je kan er binnen komen, al ben je geen familie, zelfs als je ouders voor de wet werken. De toegang tot de clan is volledig geliberaliseerd en ze staan toe dat er aparte groepen worden gevormd. Ik bedoel, als jij en ik naar Napels zouden gaan, zouden we onze eigen groep kunnen oprichten, onze eigen afpersing organiseren en onze eigen handel opzetten. Als we een last werden zouden ze ons misschien afmaken of als we machtig genoeg werden zouden we misschien bondgenoten worden. Misschien zouden we toetreden tot een andere, grotere groep of er oorlog tegen verklaren. Daarom is het ook zo’n bloederige organisatie. Ze kunnen niet bestaan zonder gewapende conflicten. Tijdens hun Secondigliano-oorlog, toen verschillende clans elkaar bevochten, waren er zo’n vier tot vijf moorden per dag. In die paar maanden vielen er meer doden in de streek van Secondigliano dan in Bagdad. Maar de verschillende maffia’s werken wel samen? Ja, ze zijn met elkaar verbonden maar de namen zijn vals: De Siciliaanse maffia heet eigenlijk Cosa Nostra en de ’Ndrangheta heet eigenlijk Cosa Nuova, de Nieuwe Zaak. En de Camorra staat gewoon bekend als het Systeem. Niemand binnen deze organisaties gebruikt de populaire benamingen. Die zijn er voor juten en journalisten. Hoewel ze samenwerken kun je niet zeggen dat ze van elkaar houden. De Camorra kijkt neer op de Cosa Nostra omdat ze de fout begingen bekendheden te vermoorden. Ze noemen het de ‘dwaasheid van de Corleone’. Ze beschouwen het als een overgewaardeerde maffia. De Cosa Nostra heeft altijd steun gezocht bij rechtse partijen, terwijl de antimaffiacommissie traditiegetrouw bij de linkervleugel hoort. De ’Ndrangheta en de Camorra zoeken steun aan de linkerzijde, wat het uiterst moeilijk maakt om erover te praten. CONTINUED OOG IN OOG MET DE ITALIAANSE MAFFIA | 1 | 2 |
| ||||||||||||||||||||||||||||||
