MEER UIT DIT NUMMER

Foto AP

I LOVE FASHION

“Je kunt je niet kleden naar de revoluties van je ouders.”

DOOR CHRISTOPHER BOLLEN

“Ik ben je een verklaring verschuldigd”. Om te zeggen “Ik houd van mode” is net zoiets als zeggen “Ik houd van honden”, of “Ik houd van democratie”. Van democratie houden betekent niet dat je er altíjd van houdt en in iedere hoedanigheid, zoals wanneer bijvoorbeeld de verkeerde politicus de meerderheid van de stemmen krijgt. En van honden houden betekent niet dat je glimlachend toekijkt wanneer een hond iets of iemand naar de keel vliegt. Enfin. Mode heeft vele duistere kanten, vele onuitstaanbare figuren die met de scepter zwaaien. En je kunt ook van mening zijn dat het zielloos is, onethisch en dat het hier gewoonweg draait om de verheerlijking van een handelswaar. Wie van ons wil wonen in een wildernis van handtassen en plooimouwtjes? Instinctief wantrouwen we kapitalisme ondanks het feit dat we het merendeel van onze tijd bezig zijn om geld te verdienen. Aan de ene kant is mode een soort van prestigieus kapitalisme. Het kreeg de schuld van eetstoornissen, devalueerde het geloof, stimuleerde fantasieën over verkrachting, en leidde tot de dood aan de subcultuur, de opstand van een oppervlakkige generatie, de vervrouwelijking van de man en de vermannelijking van de vrouw (maar dat deed rock-’n-roll al eerder ook). We willen geen imago kopen, en terecht. Maar wat blijft er dan nog over? Betekent dit dat we ons schuldig moeten voelen wanneer we genieten van mode ontworpen speciaal voor ons, de goedgelovige fashion victims—immer op zoek naar een unieke outfit? Of dat we ruwe katoenen overalls zouden moeten dragen—zolang ze maar niet ontworpen zijn door Prada, Adam Kimmel of Ann Demeulemeester?

Aan het begin van mijn carrière heb ik wel eens gezegd dat er slechts twee plaatsen in New York waren waar een drag queen uit Maleisië eerlijk werk kan vinden—bij Lucky Cheng’s of bij Cuts. Tien jaar later geloof ik dit nog steeds. Net zoals de kunstwereld staat de modewereld als een van de weinige professionele sectoren open voor de excentriekelingen onder ons. Ik ben er dankbaar voor dat de mode industrie de onconventionele levensstijl van haar hoofdrolspelers heeft om kunnen zetten in producten die doordringen tot waar ouderwetse stereotypes nog steeds de dienst uit maken.

De modewereld staat erom bekend dat het meer dan eens de betekenis uit socialistische tegenculturen heeft weggenomen door het te presenteren op een populair podium. Met als gevolg dat de betreffende stroming haar waarde verliest. Een voorbeeld is de najaarscollectie 2008 van Viktor & Rolf. Door het gebruik van veiligheidsspelden maakten zelfs de avant-garde ontwerpers punk gewoontjes, zonder trouw te blijven aan de oorspronkelijke rebellie. Punk zonder de spectaculaire tegenzin waar het eens om bekend stond. Zelfs al hadden de modellen ‘NO’ op hun gezicht geschreven gekregen.

Maar natuurlijk is mode voor een deel ook zakelijk, ik ben de eerste die dat toegeeft. Mode moet de wereldbevolking aankleden en daarnaast betalen voor alle ontwerpers, verkopers, tijdschriften en adverteerders die erin investeren. Maar een tegenbeweging is ook mode. En zo fungeren mainstream en subcultuur als elkanders strategische danspartners. De subcultuur vecht tegen de gevestigde orde. Wanneer het haar grenzen dreigt te verliezen wordt op zoek gegaan naar nieuwe, onverwachte en opstandige uitingen. Als dit spel der her-uitvindingen niet telkens was teruggekeerd in ons leven, dan droegen vrouwen nog steeds geen broeken, en was een leren jas een ronduit teken voor ellende. Je kunt je nu eenmaal niet kleden in de revolutie van je ouders. Het is een nostalgisch idee om te denken dat er ooit een tijd was waar kleding slechts kleding was, en dat het nooit had mogen worden gekaapt door Chanel of H&M. Op deze manier wordt mode een persoonlijke uiting van ofwel acceptatie ofwel protest.

Mode is een van de weinige samenhangende—of bewust onsamenhangende—wijzen waarop we ons kunnen uiten als individuen. Het hangt letterlijk nauw om ons lijf. Maar is het niet veel zinlozer? Is het niet enkel een gimmick om een leeg verlangen te verbergen? Dit is wat ik altijd dacht. Maar ik denk ook dat er een tijd komt wanneer persoonlijke verantwoordelijkheid dit voorbij streeft. Ben je werkelijk minderwaardig wanneer je een logo draagt? Dit lijkt me een erg deprimerende prognose. Niet alle creatieve radicalen werken buiten het systeem om. Er zijn genoeg baanbrekende ontwerpers die daadwerkelijk adverteren, geld verdienen en in Barney’s (warenhuis in de VS à la De Bijenkorf) hun kleding verkopen, maar die tegelijkertijd een hoogstaande creativiteit nastreven. Zelfs de strengste purist moet kunnen toegeven dat echte verandering pas mogelijk is wanneer met de gewone man de hand kan worden geschud. Is mode kunst? Ik denk dat de vraag moet zijn: Is kunst mode geworden? Dit lijkt de grote vraag die niet gesteld mag worden. Beeldende kunst wordt niet graag vergeleken met mode, want dat neigt te veel naar het toegeven van wie daadwerkelijk de revolutie beheerst: de markt. Het is op zijn minst dubieus te noemen dat kunst ofwel gecreëerd wordt met het bewustzijn dat er een prijskaartje aan komt te hangen, het onderdeel uitmaakt van een economie van vraag-en-aanbod ofwel dat kunst enkel gemaakt wordt voor de kunstenaar zelf, maar dat het tegelijkertijd wel voor een inkomen moet zorgen.

Ik bewonder de eerlijkheid van de modewereld. Het windt er geen doekjes om hoeveel de marktwerking een rol speelt in de ontwikkeling. De kunstwereld kan zichzelf wat dat aangaat nog wel eens de spiegel voorhouden. Uiteindelijk is het nadeel van de modewereld dat het continue obsessief verandert. Maar het voordeel hiervan is dat het verandert door beslissingen die worden genomen door individuen. Als we rond moeten gaan lopen in bollen textiel, kunnen diegene die het erop willen wagen er gebruik of misbruik van maken, de outfits op billboards plaatsen of als rolmodel doen fungeren. Zelfs als je mode haat, heeft het je nog in de greep, en alles met dergelijke macht kan worden gebruikt, of herleden. We willen niet dat onze levens net als luxemerken lifestyles worden. Maar de beste manier om geen slaaf te worden van de modewereld is om in ieder geval haar potentie in te zien. Een slaaf omhelst zijn baas niet. Weigering is geen revolutie. Probeer die maar eens.”

Christopher Bollen was tot twee seconden geleden redacteur van Vmagazine en VMAN en schreef hij voor Visionaire, totdat hij net even terloops vertelde dat hij Ingrid Sischy gaat vervangen als hoofdredacteur van Interview Magazine.

READ/POST COMMENTS