TEKST: DAMIEN RACLOT FOTO’S: MNJ
Ik ben dat idee gaan accepteren. Het is raar. Ik heb toestemming gevraagd om te pissen en ik heb me van de groep verwijderd tot ik geen enkele soldaat meer kon zien. Ik heb naar de woestijn gekeken, de stekelige planten—er liep een hagedis over het zand. Toen heb ik iets raars meegemaakt, bijna mystiek of zo. Mijn geest werd bijna tastbaar. De woestijn is een kracht die veel groter is dan jij, en het leek alsof ik oploste in het geheel. Ik was klaar met pissen en er werd gebeld, we vertrokken weer, er werd mij verteld dat ik “overgeplaatst” werd, waarschijnlijk om ondervraagd te worden. De soldaten hier waren jonger, minder gespannen ook. De jonge commandant bood me zelfs dadels en water aan en raadde me aan te eten. Mijn gezicht moet er uitgeleefd hebben uitgezien toen.
’s Nachts zijn arriveerden we in Agades. Ze hebben me in mijn onderbroek in een cel gegooid van anderhalf bij drie meter, met een gat erin met tralies ervoor. Het stikte er van de muggen. Als je in zo’n zwerm muggen zit, doe je geen oog dicht. Het is een echte marteling, je hele lijf is opgezwollen. Op een bepaald moment ben ik op de grond gaan rollen, er lag stof op de vloer en ik heb me erin gerold in de hoop mijn lijf te beschermen, als een wild dier. Het mag een mirakel heten dat ik geen malaria heb opgelopen. Ik heb in ieder geval nog geen aanval gehad. In de namiddag werd ik ondervraagd door twee commissarissen. Ik weigerde te zeggen waarom ik daar was, gezien de recente bedreigingen tegen journalisten. “Je kent mensen van BNG, we volgen je al vanaf Parijs”, vertelden ze. Als dat geen blufpoker is, dan beschikt het Nigerese leger over een verbazingwekkend netwerk van telefoontaps. Een mens vraagt zich af hoe ze daaraan komen.
Na twee dagen moest ik de stad uit. De ene controlepost na de andere. Bij een tolkantoor zag ik een vrouw met een oranje boubou, ze lachte naar mij. Het was de eerste vrouw die ik in tijden had gezien, het deed me deugd. Je trekt je op aan alles wat je tegenkomt. In het holst van de nacht kwamen we aan in een dorpje halverwege Agades en Niamey. Daar hebben we gewacht op een andere overplaatsing, maar daar is het nooit van gekomen. De mannen zaten met me in de maag, ze leverden mij uit aan de lokale politie. Ik zat daar in de enige cel in de wijde omtrek, nog steeds in mijn onderbroek. Ze gooiden me in een zwart hol, de metalen deur viel achter me in het slot. Het stonk er. Ik waadde in een vloeistof die niet de consistentie had van water. Toen mijn ogen aan de duisternis gewend waren, zag ik dat er twee mannen voor mij op hun hurken zaten. De ene in zijn blootje, de andere had een short aan. De blote zat in een rare positie. Ik ben in een hoekje gekropen bij de deur, ondertussen zo goed en zo kwaad als het kon de muggen van me afslaand. Die gasten sliepen niet, we begonnen wat te praten. “Ik zit hier omdat ik schulden heb bij een vriend en die heeft de politie erbij gehaald. En hij zit hier omdat hij een vrouw heeft aangerand.” De naakte van de twee probeerde zich op te richten, maar zijn rechterpols was geboeid aan zijn linkerenkel. Hij moest op een been springen en leegde zijn blaas voor mijn neus. Op de vloer dreef een laag van zo’n 3 cm uitwerpselen. De cel was al minstens tien dagen niet meer schoongemaakt, maar die theorie heb ik niet durven checken bij mijn celgenoten. We hebben heel de nacht in die drek gelegen. Het werd dag en naarmate het warmer werd, werd de stank ondraaglijker. We stikten zowat en zijn bij de deur gaan zitten.
In het begin van de namiddag haalden ze me uit de hel. Een tripje in een eenvoudige wagen volgde. Aankomst op het hoofdbureau van politie in Niamey. Alweer een nacht in de cel, alweer muggen. Bij het ochtendgloren werd ik voorgesteld aan de kolonel. Ik had besloten om alles op te biechten. De strategie van het koppige stilzwijgen had me tot dan toe toch niks opgeleverd. Ik heb verteld over mijn documentaire, over de hele weg die ik heb afgelegd en hij luisterde aandachtig. “Er zijn twee heel gevaarlijke beroepen: soldaat en journalist. U hebt veel risico’s genomen. We houden u hier bij ons.” Ze hebben me in een kamertje gestopt, met een veldbed. Ze gaven me wat te eten. Ik had zelfs recht op een Cola. Ik wist toen nog niet dat ik een hele maand, in het grootste, geheim zou verblijven op een bureau van de gendarmerie van Agades. Het leger wilde me terug. Ze hebben me voor het militair tribunaal gesleept, waar de rechter oordeelde dat hij niet bevoegd was om uitspraak te doen over mijn zaak. Ze hebben me nooit gezegd waarvan ik beschuldigd werd, ik heb nooit enig bewijs gezien.
Mijn vrienden in Parijs hebben hun handen uit de mouwen gestoken, en hoe. Ze hebben een hoop artiesten gecontacteerd en hebben een collectief opgezet met onder meer Manu Chao, Youssou N’Dour, Manu Dibango, NTM, MC Solaar, Amadou & Mariam, la Mano Negra. Ze hebben het protocol aan hun laars gelapt en ze hadden zelfs plannen om iets te organiseren in de Zénith om me te steunen. Een paar hoge piefen zoals Bernard Kouchner, Jérôme Clément -de baas van Arte- en Bernard Zekri van I-Télé hebben brieven geschreven. De Nigerese regering onderhandelde helemaal niet meer met de lokale Franse diplomaten, ze hadden net Dominique Pin, de lokale directeur van Areva, de deur gewezen en ze hadden zo de uitzendingen van RFI twee maanden opgeschort. De onderhandelingen over mijn vrijlating zijn achter de schermen gevoerd. Mr. Soulé, een Nigerese advocaat, hield zich met mijn zaak bezig. Ik ben erachter gekomen dat hij ook de advocaat van Kadhafi was.
Ik ben vrijgelaten op 5 oktober om 17.00 uur. 17.30u: De-briefing in de Franse ambassade. 19.30u: Dineren met mijn advocaat en mensen van het cultureel centrum. 20.30u: Aankomst op het vliegveld—ik had recht op de presidentiële salon, o ironie. 21.30u: het vliegtuig stijgt op. Ik zal niet meer terugkeren naar Niger, ik ben officieel en definitief het land uitgezet omwille van een “poging tot verstoring van de staatsveiligheid en heulen met de vijand”, waar ik overigens nooit iets van gemerkt heb…
DE GEVANGENEN VAN NIGER |
1 |
2 |
